Kasteelhoeve Hoen (Geetbets)



In de kasteelhoeve Hoen in Geetbets is al het houtwerk van de ophaalbrug verdwenen, maar de overige onderdelen zijn nog duidelijk aanwezig.
De constructie en werking van een ophaalbrug met balanspriemen is hoger al omstandig beschreven.
De tekening van Remacle Le loup uit 1744 toont een heel brede gracht met een vaste brug en een ophaaldeel met balanspriemen net voor het poortgebouw. Heden is de gracht verdwenen. Het gebouw werd in 2008-2009 gerestaureerd.







1. De ophaalbrug
In vergelijking met andere bruggen uit de regio blijkt de ophaalbrug van de kasteelhoeve van Hoen behoorlijk groot te zijn geweest: ca. 4.45m lang en 3.25m breed.  
Het gaat duidelijk om een belangrijke historische site waarbij de heer zich een brug van omvang kon veroorloven. Boven de doorgang bevindt zich de conciërgewoning die via een wenteltrap langs de doorgang bereikbaar is. Dit toont indirect aan dat de poort allicht bedienbaar was door één persoon.
Tegelijkertijd met de ophaalbrug was er een dubbele draaipoort (als nu nog aanwezig, geel-zwart geschilderd). Na het sluiten van de draaipoort kon de brug worden opgehaald en vormde vervolgens het naar beneden komende ophaalsysteem met de tegengewichten een derde veiligheids-barrière.
De oplegpunten van de draaias van de ophaalbrug zijn nog aanwezig. De poort sloot in een nis van de gevel om beter beschermd te zijn.
 





















2. De balanspriemen
De balanspriemen hadden een lengte van 9.20m hetgeen toch erg lang was (één dergelijke balanspriem met sectie 0.25 x 0.25m weegt 400kg!). Allicht ging het om (Frans?) eikenhout. Ook hier zijn de oplegpunten van de draaias, aan de binnenzijde van de poort boven de doorgang, nog aanwezig. De binnenzijde van de balanspriemen pasten net in het poortgebouw.
Gezien al het houtwerk is verdwenen zijn, is natuurlijk ook de verbindingsconstructie tussen de balanspriemen verdwenen en de gebruikte ballast(en). Een mogelijk voorbeeld van scharnier en oplegpunt werd voorgesteld door E. Viollet le Duc in zijn Encyclopédie Médiévale.  (Encyclopédie d'après Viollet le Duc (1840-1854).

Er wordt aangestipt dat dit scharnierpunt bijna een meter dieper (achter de gevel) lag dan het scharnierpunt van de ophaalbrug zelf. 









3. De balanspriem-nissen
Boven de doorgang zijn nog de openingen zichtbaar waarin de balanspriemen konden bewegen en scharnieren. Bij het optrekken van de ophaalbrug kwamen de balanspriemen aan de binnenzijde naar beneden, terwijl ze aan de buitenzijde omhoog kwamen en verdwenen in de open nissen. Op deze wijze waren de balken extra beschermd.

Bij de restauratie werden kleine ruitjes in de sleuven geplaatst ter afsluiting.