Symbolisch geladen patronen

 
Parallel naast schaken en dammen als spel, duikt het dambordpatroon op als een symbolisch opgeladen gegeven. De herkomst kan hiermede te maken hebben. Het werd in het westen overgenomen vanuit de islamwereld: een spel met als hoofddoel de koning te doden! Het van oorsprong Indisch spel verspreide zich via het oosten en de Arabische landen op een bord met 64 vakken, wat weinig symbolische inhoud had voor het Westen. Hier zou men zeker liever 36, 49 of 82 vakken hebben gezien. Maar ook de schaakstukken en hun manier van bewegen op het bord zijn erg vreemd. Het duurt dan ook bijna twee eeuwen (met vb. aanpassing van olifant naar paard) vooraleer het spel helemaal kon worden aanvaard als westers gezelschapsspel.
Allicht was dit spanningsgegeven voldoende om het schaakbord als symbolisch gegeven op te laden... En hoe vager de symboliek, hoe krachtiger het wapen..?
In de kathedraal van Otranto (Apulië) is een bijzonder merkwaardige vloermozaïek bewaard uit 1165. Een deel van de vloer stelt een levensboom voor met daarin naast tal van figuren, een schaakbord (dambordpatroon)!
(Zie hieronder links: foto Michel Guilly, rechts foto Mike Simone). Gaat een schaakbord helpen om een lang leven te bekomen? In dit idee wordt het beeld apotropaeïsch opgeladen.