The Holy Grail

The Holy Grail... die zorgde voor het eeuwige leven. Maar welke vorm had die graal?
In de Middeleeuwse literatuur vliegen er zelfs schaakborden rond....
In de Franse Lancelot-en-prose verschijnt plots tijdens een hofdag waarop alle tafelronderidders aanwezig zijn, de Graal, de beker van het Laatste Avondmaal waarin Jozef van Arimathea het bloed van de Gekruisigde had opgevangen. Op mysterieuze wijze verdwijnt het heilige voorwerp en de ridders van koning Artur engageren zich om het te gaan zoeken: de Graalqueeste is begonnen. Een nieuw soort religieus ridderschap wordt gesuggereerd.

Vermoedelijk als reactie op dit ideaal, dat zelfs mystieke dimensies aanneemt, schrijven Penninc en Pieter Vostaert omstreeks 1260 de oorspronkelijk Middelnederlandse Roman van Walewein. Tijdens een hofdag verschijnt plots een kostbaar vliegend schaakbord dat even plots weer wegvliegt. Na enig aandringen van de koning zal diens neef, de hoofse Walewein, dit schaakbord gaan zoeken. De roman doet zich dus voor als wereldse variant van de zoektocht naar de Graal. De miniatuur toont Walewein die het schaakbord achtervolgt, vooraleer het in een hemelhoge berg zal verdwijnen.
(uittreksel uit: Spiegel van de Middeleeuwen, in woord en beeld, Jozef Janssens, Davidsfonds, 2011)
Het handschrift dateert van 1350. (Leiden, Universiteitsbibliotheek, Ltk. 195, fol. 120 VO).
 
 
 
 
Verlicht manuscipt uit het einde van de13de eeuw, met voorstelling van Lancelot die een magisch schaakbord overhandigt aan koningin Guinevere.
Het schaakbord wordt hier dan ook voorgesteld als gelijkwaardig met de zo veel beschreven, besproken en gezochte "heilige graal". Ook binnen deze visie is de voorstelling ervan toch wel een nadrukkelijk apotropaion.