Ruitvormen

Waarom ruiten of afgeleide ruitvormen gebruiken?
Ruit of ING-rune (ng). In het evoluerend runenschrift komt dit teken voor als ruit of met verlengde uiteinden (twee X tekens boven mekaar). Dit teken verbeeldt de vereniging van hemel en aarde waaruit de zon wordt geboren. Het had de zinnebeeldige betekenis van huwelijk, nakomelingenschap en vruchtbaarheid.

Het betekenisverschil met het maalkruis/andrieskruis lijkt dan ook niet erg groot. In de Angelsaksische runen is g" een variant van het maalteken en wordt gevormd door combinatie van een maalteken met een ruit. Of gaat het om twee aaneengesloten ING-runes, of om 4 maalkruisen..? Maar gezien de g"-rune ook voorkomt als ruit met een maalkruis erin (zonder uitstekende benen, als een groepering van 4 ruiten), lijkt het toch wel een apart teken te vormen.

De ruit krijgt wel een meer vrouwelijke annotatie. In de middeleeuwse heraldiek vertegenwoordigt een ruit een vrouwenwapen. Zo waren bijvoorbeeld de wapenschilden van de vrouwelijke abdissen (ongehuwde vrouwen) veelal in ruitvorm, zie vb. de wapenschilden van de abdissen van Herkenrode.




Het werd als een voorstelling beschouwd van de moederschoot waaruit het nieuwe jonge leven werd geboren. "Bede tot vruchtbaarheid (nakomelingen)"? De foto links toont een 'Sheela Na Gig', een middeleeuwse (romaanse) voorstelling die de verwijzing meer dan nadrukkelijk uitbeeldt.
 
Wanneer men ruiten en/of maalkruisen gaat combineren verdwijnt het zicht op het feit of het nu om geschakelde maalkruisen dan wel geschakelde ruiten gaat. Het midden van de ruit verwijst allicht naar de zon die wordt herboren uit de vereniging van hemel en aarde. Hier kan ook worden verwezen naar het westers gebruik om de Christusfiguur vaak voor te stellen in een ruit. In deze visie zijn al de gecombineerde of afgeleide figuren een bede tot vruchtbaarheid. In de onzekere middeleeuwse tijden was dit ook wel een primaire noodzaak.

Waar de ruit via de runen een heidense oorsprong lijkt te hebben, kunnen latere ruitvormen in het kader van een 'verchristelijking' van tekens ook worden beschouwd als voorstelling en verwijzing naar de bloeiende Mariaverering. Een verwijzing naar Maria is voor een vruchtbaarheidssymbool een versterking van de apotropaeische bedoeling. Voor katholieken was Maria het ideale aanspreekpunt als het op bescherming aankwam...  (Mariaverering).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
         vorige pagina     volgende pagina